RSS

Monthly Archives: August 2014

ચંદ્રકાંત અને સૂર્યકાંત….

બક્ષી સાથે એટલા સ્મરણો છે, કે પછી એ વહેંચવાનો ય સતત થાક લાગે. કેબીસીની જેમ આપણે થોડા લાગણીના સ્ટોલ માંડી બેઠાં છીએ ?

આજે બક્ષીનો જન્મદિવસ છે. ઘણા ગુજરાતી લેખકો જીવતે જીવ ઠૂંઠા જેવા થઇ જાય છે, પણ બક્ષીના મુળિયા એમના નિધનના આટલા વર્ષે ય એમના દિલફેંક આશિક જેવા ચાહકોમાં જડબેસલાક ઊંડા ઉતરેલા છે. એમાં એમણે કાળજીપૂર્વક ખીલવેલી પોતાના ફરતેની એક ઝમકદાર આભાનો પણ ફાળો છે, અને મહેનત કરીને જમાવેલી એમની ઘૂઘવતા સમન્દર જેવી અફાટ પ્રતિભાનો પણ મસમોટો ફાળો છે.

ક્યારેક કોઈક અર્ધદગ્ધ મુગ્ધમતિ વાચક મને પૂછે છે કે તમે હમણાં કેમ બક્ષી પર લખતા નથી ? હવે આ સવાલ મુંબઈ જતાં સૌરાષ્ટ્ર મેઈલમાં સુરતથી ચડીને “અમદાવાદ કયારે આવશે ?” પૂછતાં ડફોળેશ્વર જેવો જ મને લાગ્યો છે. એટલા માટે કે, બક્ષી ગુજરી ગયા ત્યારે મેં ‘ગુજરાત સમાચાર’ના લેખક હોવા છતાં એ જેમાં લખતા એ ‘દિવ્ય ભાસ્કર’માં સુરેશ દલાલ અને આકાર પટેલ સાથે મેં મિત્ર મનીષ મહેતાના આમંત્રણથી ‘શોક’ ( ગુજરાતી અને અંગ્રેજી બંને અર્થમાં !) ગ્રસ્ત એડિટોરિયલ લખેલો. ગુજરાતી પત્રકારત્વમાં દુર્લભ એવી આ ઘટનામાં બક્ષી પ્રત્યેના મારા ભાવની પ્રિય શ્રેયાંસભાઈને પણ ખબર હતી, એમણે પણ મને ટોક્યો નહિ, એ એમની અદભૂત ઉદારતા. પછી ‘ફૂલછાબ’ , ‘આરપાર’ અને એક સંપાદિત પુસ્તકમાં ત્રણ અંજલિલેખો લખ્યા. ‘નવભારત’ના અમદાવાદમાં અને વિરલ રાચ્છનાં જામનગરમાં એમ બે કાર્યક્રમો કર્યા. એક પુસ્તક સંપાદિત કર્યું. મારી કોલમમાં પણ લખ્યું. એમને ટ્રિબ્યુટ આપતો લેખ એમની શૈલીમાં લખ્યો. હજુએ વાર તહેવારે મારા સર્જન-પ્રવચનમાં યાદ કરતો જ રહું છું. એ કોઈ નવી નવાઈ નથી બક્ષી યાદ આવ્યા વગર રહે જ નહિ. શિશિર રામાવત લિખિત બક્ષી પરના નાટકનો મુંબઈમાં પ્રીમિયર હતો ત્યારે વરસતા વરસાદમાં ફ્લાઈટ પકડી દોડતો નહિ, પણ ઉડતો પહોંચેલો.

પણ બધી જ પર્સનલ મેમરીઝ પબ્લિકમાં ખુમચો લઈને વેંચવા માટેની નથી હોતી. બક્ષીને પણ એક જેન્યુઈન લગાવ મારા માટે હતો. એમના પુત્રી રીવાબહેન અને અંગત મિત્ર પ્રકાશક જયેશ શાહ એના સાક્ષી છે. હું એમને વાંચતો પહેલેથી, પણ મળ્યો બહુ મોડો. પણ એ બધા સ્મરણો તો હું લખી ચુક્યો છું. અહીં મુકવા માટે ફંફોસ્યા, પણ મારા અગાધ વિસ્તરતા ખજાનામાં ક્યાંક છે ખરા, પણ હાથવગા નથી. ક્વિક રિકેપ કરવા જાઉં તો એ એક સિરિયલ થઇ જાય એટલી સામગ્રી છે. પણ એક સંતોષ છે : જીવતેજીવ એક વાચકમાંથી લેખક તરીકે એમનો પ્રેમ પામવાનો. મૃત્યુ પછી ઉભરાતી શ્રદ્ધાંજલિને બદલે જીવતેજીવ જ એમના પર મેં ‘જન્મભૂમિ’માં લેખ લખેલો, એ એમણે ખુદ એમના પુસ્તકમાં જાતે સંપાદિત કરીને મારા નામ સાથે મુકેલો. મતલબ, પરસ્પર પ્રેમ કે કદર અવ્યક્ત રહી ગયાનો પસ્તાવો નથી. એમનો છેલ્લો ઇન્ટરવ્યૂ ઈટીવીના ‘સંવાદ’માં કરવા મળ્યો એનો અનહદ આનંદ છે. અને દુઃખ પણ કે એમનો એ લાસ્ટ પબ્લિક ઇન્ટરવ્યૂ હતો. મિત્ર દીપક અંતાણી અને કૌશલ ઉપાધ્યાય ત્યારે સંવાદની ટીમમાં હતા. એ સાક્ષી છે કે બક્ષી ઓન કેમેરા એવું બોલેલા કે જયબાબુ છે એટલે એમની સાથે ગપસપ કરવા આવ્યો છું, નહિ તો હું આ સેટ પર પગ મુકવાનો નહોતો ( અગાઉ એમણે ત્રણ વાર ના પાડેલી). પછી અભિયાનમાં એમની જ ‘વિકલ્પ’ના વિકલ્પરૂપે  ‘રંગત સંગત’ પણ લખી એ જાણે પાસિંગ ધ બેટન જેવો ઝમાઝમ રોમાંચ હતો.

મારા તો પુસ્તકો જ બક્ષીબાબુને લીધે છપાયા. એમણે ભલામણ કરી અને ભાગ્યે જ લખે ( એક વાર એમના હેડ ઓફ ધ ડીપાર્ટમેન્ટ નગીનદાસ સંઘવી માટે લખેલી ) એટલા ઉમળકાથી એની એક નવોદિત નોન-બ્રાન્ડેડ વાચક કમ લેખક માટે, એનું લખાણ રસથી વાંચીને પ્રસ્તાવના પણ લખી. એ અમદાવાદ ક્રોસવર્ડમાં મળી જાય , તો હાથ પકડીને ઘેર લઇ જાય. મારા મમ્મીની બીમારીમાં ડોક્ટર માટે સલાહો આપે. ( વધુ એક મિત્ર એમની ભેટ ડો. મુકેશ બાવિશી ) પુસ્તકમેળામાં ‘જવા દો, આ બધા લંગૂરોને’ કહી એ મારો હાથ પકડી કલાકો ફરેલા અને પુસ્તકોની પાટણના પટોળાં જેવી ભાતીગળ રંગબિરંગી વાતો કરેલી. બહુ ઓછા વાચકોને ખબર હશે કે ત્યારે મોબાઈલનું આટલું ચલણ નહોતું પણ એકબીજાના લેખ વાંચી ઘણી વાર અમે લેન્ડલાઈન પર વાતો કરતા. અમારા બંનેની શૈલી અને વિષયો અનેક વાર જુદા રહેતા ( જેમ કે, હું ફિલ્મો પર બહુ લખતો અને બક્ષી રાજકીય ઈતિહાસ પર વધુ લખે…એમની ભાષામાં ઉર્દૂ આવે તો મારામાં કાઠિયાવાડી અને અંગ્રેજી, એ ટૂંકું લખે ને હું લાંબુ, એ ફિક્શન લખી શકતા, મારી એ લાયકાત નથી), અને જ્યાં સામ્ય હતું ત્યાં પણ મારા નિરીક્ષણો કે સંદર્ભો પોતીકાં રહેતા. ઘણા બબૂચકો ધારી લે છે એમ હું એમની નકલ કરતો હોત તો સ્વયમ બક્ષી સતત આટલી શિદ્દતભરી મુહોબ્બત કરત ખરા ? પણ આવી લુચ્ચી ટીકા કરનારાઓને તર્ક અને તથ્યો સાથે બાર ગાઉનું છેટું હોય છે. બક્ષી કહેતા જ કે, જગતભરનું હું વાંચી-જમી-ફરી-જીવી-ભોગવીને બેઠો છું, અને સામે એવો જ કોઈ જિંદગી માણનારો મળી જાય જેની સૂઝસમજ તાલ પુરાવે એવી હોય, ત્યારે જે વાતચીત થાય એ માશૂકા સાથેની વસ્લ ( મિલન)ની રાત જેટલી લિજ્જત આપે છે.

સ્માર્ટ કોમેન્ટ બક્ષીને જીભવગી. સ્ટાઈલમાં એરીસ્ટૉક્રેટ, અન્યો સાથે રાજકારણ પણ રમ્યા હશે અને જરાક ‘ઓવર’ સ્વયમપ્રેમમાં પણ ખરા જ. અમુક મહત્વાકાંક્ષા અને થોડી રાજકીય હસ્તીઓની ગૂડબુકમાં રહેવાની “છૂપી” ખ્વાહિશ પણ. અમુક લોકોનો સ્ટ્રેટેજીનાં ભાગ રૂપે વિરોધ કરે અને મૂડનાં ગૂડ મેન. કર્ટસીમાં કર્નલ જેવા. જાણી જોઇને એવી કટ ફટકારતું ક્વોટ આપે, કે એની ચર્ચાઓ થાય. મને એક વાર પુસ્તકનાં પ્રૂફ રીડીંગ બાબતે હસતા હસતા કહેલું કે, “ટાઈટલ પર આપણા નામની જોડણી જોઈ લેવાની અને ચેક પર આપણા નામનો સ્પેલિંગ. બાકી જવા દેવાનું. ટાઈમ એમાં નહિ વેડફવાનો. હસીન કંપનીમાં શરાબ પીવામાં આપવો !” પણ આવી રમૂજો એ કરતા એટલું જ બાકી, સૌજન્યમાં પાછા ના પડે એટલા કન્સર્ન્ડ રહેતા. રંગીનમિજાજી અને લંપટવેડા વચ્ચેનો ફર્ક ઓછાને સમજાય છે. નગીનદાસ સંઘવીએ કહેલું કે, હું કોલેજની કોઈ છોકરીને બેધડક બક્ષી સાથે મોકલી શકું. હિંદુત્વની ઝનૂની વાતો કરતા બક્ષી ઉર્દૂ અને ગાંધીના ચુસ્ત સમર્થક હતા એ પબ્લિક ભૂલી જાય છે. બકુલાબહેનની વિદાય થકી અને કેટલીક રાજકીય અપેક્ષાઓ વાળા મિત્રોની ગુલાંટબાજી પછી જ એમના દિલે જરા અનિયમિત ધબકવાનું ચાલુ કર્યું હશે એમ હું માનું છું.

પણ એક મુલાકાત બહુ યાદગાર છે. જ્યાં બેટમેનનાં માસ્ક વિનાના બ્રુસ વેઇનને સીધા મળી શકાતું હતું. બક્ષીનો તેજાબ ને એ બધું ખરું પણ આમ જો સામે કોઈ હરીફાઈ કે સ્વાર્થ વિનાનો દિમાગમાં બળુકો જીવ ભટકાય તો બક્ષી એકદમ ઇઝીગોઇંગ હતા. કમ સે કમ, મારા તો એ જ અનુભવ છે. બક્ષી કાગળોમાંથી વાંચીને પ્રવચન કરે એ શ્રોતા તરીકે મને ના ગમતું ને હું કહેતો ય ખરો. પણ લેખો લખવાની ફાવટને લીધે એમનો કન્ટેન્ટ ધીંગો રહેતો. રાજકોટમાં એ મિત્ર સુભાષ ભટ્ટના પુસ્તક વિમોચન માટે આવેલા, અને ટિપિકલ ચાપલૂસ ચાહકો, અબૂધ આયોજકો અને વાયડા વેપારીઓથી એ વિઝીબલી કંટાળેલા હતા. હું નજીક ગયો એટલે તરત હાથ દાબીને કહે, ચાલો ક્યાંક ભાગીએ આ તમાશાથી.

રાતના મોડું થયેલું પણ એમને ભપકાદાર હોટલમાં જમવા જઈ નકામી વાતોનો ત્રાસ સહન કરવો નહોતો. ત્યારે ચોવીસ કલાક ચાલતી રાજકોટની ચાની હોટલ સૂર્યકાંત યાદ આવી. હું, સુભાષભાઈ, ઇલિયાસ અને બક્ષી બધાને ચકમો આપી ત્યાં ગયા. પછી ત્યાં એમને ના ઓળખતી ભીડ વચ્ચે જાણે સૂટ ઉતારી સદરો પહેરતા હોય એમ એ રિલેક્સ થયેલા. કટિંગ ચા અને ગાંઠિયા ટેસથી ખાધા. અલકમલકની વાતો મધરાત સુધી ચાલી. હોટલની બહાર ફૂટપાથ અને બંધ દુકાનના પાટિયે સોડિયમ લાઈટની પીળી રોશનીમાં ! એ બક્ષી વધુ ગમેલા, ભલે સ્માર્ટ સુપરમેન નહોતા પણ ક્લાર્ક કેન્ટ વધુ પાવરફુલ હીરો ત્યારે લાગેલો. એ બક્ષી અસલ હતા. હ્યુમન એન્ડ એડોરેબલ. અને અમે લોકો લકી, કે માત્ર લેખક બક્ષી નહિ, પણ માણસ ચંદ્રકાંતનાં અજવાળે ત્યારે અમે બેઠાં હતા સૂર્યકાંતમાં !

એક્સ્પોઝમાં હિમેશના પાત્ર માટે એક સરસ ડાયલોગ છે. ” એક્ટિંગ પે તુમ કામ કર લેના, એટીટ્યુડ પે મૈંને બચપન સે કામ કિયા હૈ”. બક્ષીમાં આ ધાર હતી, અને એટલે જ એ એક જ આધારભૂત બક્ષી હતા. બીજો એવો ઓરિજીનલ પીસ બન્યો જ નથી. મેં એમને મૃત્યુના થોડા મહિના પહેલા સૌરાષ્ટ્રના એક ગામડામાં એમની શરતે પ્રવચન માટેનો આયોજકોનો આગ્રહ પહોંચાડેલો ત્યારે એમણે કહેલું ” જયબાબુ, હવે આ ઉંમરે જ્યાં એરપોર્ટ ના હોય એવા ગામમાં ધક્કા ખાતાં રોડ પર ટ્રાવેલિંગ કરીને થાકવાની મારી તૈયારી નથી.”

આ પોસ્ટ બહુ ઉતાવળે લખવી પડે છે. પૂરું વ્યક્ત થઇ શકાયું નથી. પણ બક્ષી મારા માટે અંગત પિતૃ વાત્સલ્ય રાખતા. યુરોપિયનની જેમ ઈકોનોમી ઓફ ઈમોશન્સ હોવા છતાં એ હૂંફ મહેસૂસ થતી. મને તો એક બહુ જ પર્સનલ અફસોસ રહી ગયો છે, બક્ષીની વિદાયનો. એ જીવતા હોત તો એક બહુ જ અંગત મદદ મને આસાનીથી કરી શકત. અને એમાં એમને કેવો આનંદ થાત ને મને કેવો લાભ થાત એ કલ્પનાતીત ( બિયોન્ડ ઈમેજીનેશન, યુ નો ? ) છે. પણ એ શેર કરવાની વાત નથી. એ બહાને પણ બક્ષી વધુ મિસ થશે ને એ ના હોવાનું દર્દ વધુ કાતિલ કેફ આપશે….

બક્ષી પાછળ રોવાવાળા બહુ મોટા લેખકો કદાચ એટલા નથી, પણ સેંકડો આમ વાચકો છે, જેમની જવાનીને એમની કલમે રવાની આપી.

રેઈઝ એ ટોસ્ટ, ગુજરાતીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય આબોહવાના આ વાતાયન માટે.

 
37 Comments

Posted by on August 21, 2014 in art & literature, personal

 

ફોટુંનાં ફાંટા !

pic 1

આજે વર્લ્ડ ફોટોગ્રાફી ડે.

મારા શોખ અને ડિજીટલ કેમેરાની હાથવગી સગવડને લીધે પર્સનલ પ્લેઝરથી ઘણા ફોટોનો ટ્રેઝર હું જાતે ક્લિક કરી એકથી કરું છું. એમાં ઝડપભેર ચાલતા ચાલતા લેવાઈ ગયેલો મને બહુ ગમતો આ ફોટો.

આ તસવીર ૨૦૧૨માં ન્યુયોર્કનાં સેન્ટ્રલ પાર્કમાંથી સાંજે બહાર નીકળતાં લીધી હતી. પણ અહીં જે મજા છે એ પુરુષ અને પ્રકૃતિના અદભૂત સમન્વયની છે. એક બાજુ માનવસર્જિત ઈમારતોનું માળખું અને બીજી બાજુ ઈશ્વરસર્જિત વૃક્ષોનું ! બેઉ એકબીજામાં ભળી જાય છે અહીં, અને ઓર્ગેનિક-ઇનઓર્ગેનિકની એક હાર્મની રચે છે. એમાં ય સાંજ છે ત્યારે નેચરલ લાઈટ ફેડ આઉટ થઇ રહી છે અને વીજળીની રોશની હળવે હળવે એને રિપ્લેસ કરી રહી છે, જાણે સજીવસૃષ્ટિ ઓગળીને આધુનિક ટેકનોલોજીના આક્રમણ માટે જગ્યા કરી દેતી હોય એમ…અને આ બધું જ ફ્રેમને સભર કરતી શરીરની નસ જેવી સુંદર પાન-ડાળખાંની નજરની આરપાર નિહાળી શકાય છે. જાણે આખું આકાશ ધરતીનું કેનવાસ બને છે !

ખેર, ચાલો હવે ન્યુયોર્કમાં જ ઝડપેલો આ નિર્જીવ-સજીવના મિલન સમો ફોટો જુઓ, અને કંઈ ટાઈટલ સુઝે છે ? તો કોમેન્ટમાં ટહુકો 😛 🙂

DSC07798

 
37 Comments

Posted by on August 19, 2014 in art & literature, personal

 

કલ નૂમાઇશ મેં મિલા થા ચીથડે પહને હુએ… હમને પૂછા જો નામ, બોલા – હિન્દુસ્તાન હૈ… !

India_by_Slickers03

કેટલા વખતે દેશમાં સવાર ઉઠીને સાંભળવાનું મન થાય અને આગળ કાગળ રાખ્યા વિના બોલી શકે એવા લીડરને લાલ કિલ્લા પરથી સાંભળવાનો આનંદ થયો. મોદીસાહેબનાં ફ્યુચર વિઝન અંગે ગુજરાતીઓને કોઈ શંકા હોઈ જ ના શકે, સવાલ એમના સપના સાકાર કરવા માટે પ્રજા +તંત્ર કેટલા તૈયાર છે એ જ છે. પણ આજે એમણે હજુ હમણાં જ મેં મારી કોલમમાં બે જુદા જુદા લેખોમાં અને મારા વરાછા બેન્કના તાજેતરની આર્થિક નીતિના પ્રવચનોમાં કરી એ વાત એમણે પણ ભારપૂર્વક કરી, એટલે ફરી એક વખત “રિઝોનન્સ”નો આનંદ થયો ! ( મને મોદી ગમે છે એનું મુખ્ય કારણ એ જ છે કે મને ગમતા કેટલાય વિચારોનું હું એમનામાં પ્રતિબિંબ જોઈ શકું છું ) એ વાત “MAKE IN INDIA” ની પ્રોડકટીવિટી વધારવાની. તો એ સાંભળી છેક ૨૦૦૮નો મારો આ લેખ યાદ આવી ગયો, જે ઝટ જુનો થાય એમ નથી. કારણ કે, આજે ય વોટ્સએપનાં ફોરવર્ડમાં આવે છે અને કહેવાતા “જાણીતા શિક્ષણવિદ” દીનાનાથ બત્રાનાં હાસ્યાસ્પદ નીવડેલા પુસ્તકોમાં પણ આ જ કોઈ રિસર્ચ વિના આ જ ગપ્પાબાજીની ગોખણપટ્ટી વિદ્યાર્થીઓ સુધી પહોંચી છે ! આટલું સ્પષ્ટ મારા લેખમાં સત્ય ‘અનાવૃત’ થયેલું હોવા છતાં ગુજરાતના ભૂલકણાઓ પણ આ ભૂલી જાય છે. “સત્યમેવ જયતે”નું રાષ્ટ્રીય ઋષિસૂત્ર જો સિદ્ધ કરવું હોય તો અજ્ઞાનનાં અંધારા ઉલેચવા પણ આ બ્લોગપોસ્ટની લિંક મેક્ઝિમમ લોકોને મેસેજ કે કોઈ પણ માધ્યમે ફોરવર્ડ કરવા નમ્ર અપીલ છે. સચ્ચાઈની દવા જરાક કડવી લાગશે, પણ દેશની તબિયત રાંકડીમાંથી ફાંકડી કરવી હોય, તો લીમડાનો ઉકાળો સ્વાસ્થ્યવર્ધક નીવડે લાંબા ગાળે !

*****************

૧૫ ઓગસ્ટ કે ૨૬મી જાન્યુઆરી ઢૂકડી આવે કે ઇન્ટરનેટ પર તિરંગા અક્ષરે ટાઈપ થયેલો એક મેઇલ કૂદાકૂદ થવા લાગે છે. ‘ફેક્ટસ ટુ મેઇક એવરી ઇન્ડિયન’ પ્રાઉડ ! ચાલો, જરા ઉં…ડો શ્વાસ લઇને છાતી ફુલાવો વાંચો !
હ્યુલેટ પેકાર્ડના જનરલ મેનેજર કોણ છે ? રાજીવ ગુપ્તા. પેન્ટિયમ ચીપના ક્રિએટર કોણ છે ? વિનોદ દામ. દુનિયાના ટોચના અબજપતિમાં કોણ આવે છે ? મુકેશ અંબાણી અને અઝીમ પ્રેમજી. એટી એન્ડ ટી અને બેલ લેબ.ના પ્રેસિડેન્ટ કોણ છે ? અરૂણ નેત્રાવલી. વિન્ડોઝ ૨૦૦૦ના ‘એમટીડી’ માઇક્રોસોફ્‌ટ ટેસ્ટિંગ ડાયરેકટર કોણ હતા ? સંજય તેજવિર્કા સીટીબેન્ક અને સ્ટેમ્ચાર્ટના સીઇઓ કોણ છે ? વિકટર મેન્ઝીસ, રાણા તલવાર. પેપ્સીના સીઈઓ કોણ છે ? ઇન્દ્રા નુઈ.

અમેરિકાના ૩૮% ડોક્ટર્સ ભારતીયો છે. ૧૨% વિજ્ઞાનીઓ પણ ભારતીય મૂળના છે. ‘નાસા’ જેવી પ્રતિષ્ઠિત વિજ્ઞાન સંસ્થાના ૩૬% વિજ્ઞાનીઓ હિન્દુસ્તાની છે ? નંબર વન સોફ્‌ટવેર કંપની માઇક્રોસોફ્‌ટના ૩૪ % કર્મચારીઓ ભારતીય છે. આઈબીએમ, ઇન્ટેલ, ઝેરોકમ જેવી કંપનીમાં ૨૮%, ૧૭ % અને ૧૩% ભારતીયો છે.
આનંદમ્‌ ? તાલીયાં ? ચાલો હવે શ્વાસ છોડો. છાતી સંકોચો. માથું ઝૂકાવીને આગળ વાંચો.

માર્ચ ૨૦૦૮માં ભારતીય રાજ્યસભામાં પૂછાયેલા એક સવાલના જવાબમાં માનવ સંસાધન રાજ્યવિકાસ મંત્રી પુરન્દેશ્વરીએ આ જ ઇમેઇલ ‘ફિગર્સ’ને પોતાના જવાબમાં ટાંક્યા. (ઘણા ભાષણભડવીરો તો છૂટથી એ ફેંકીને તાળીયો ઉઘરાવતા ફરે છે !) અને ‘ટાઈમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા’ના અનુભવી પત્રકાર ચિદાનંદ રાજદ્યટ્ટાએ સંસદ જેવી અધિકૃત સંસ્થામાં (માઇક ઉપરાંત) ચાલતી ગપ્પાઓની ફેકાંફેંકી અંગે જાહેર પડકાર ફેંક્યો.

૨૦૦૩માં બિલ ગેટ્‌સનો જ્યારે એમણે ઇન્ટરવ્યૂ કર્યો હતો, ત્યારે એક સવાલના જવાબમાં ખુદ બિલ ગેટસે (ભારતની શુભેચ્છા મુલાકાત પર હોવા છતાં) કહ્યું હતું કે માઇક્રોસોફ્‌ટમાં ભારતીયો હોવા અંગેનો આ આંકડો સાચો નથી. એમણે ૩૦ % જેટલા ભારતીયો હોવાની વાત જ હસી કાઢી હતી. એટલું કહ્યું હતું કે કંપનીના એન્જીનીયરિંગ સેકશનમાં (રિપિટ, એન્જીનીયરિંગ વિભાગમાં… કંપનીમાં નહિ) વઘુમાં વઘુ ૨૦% ભારતીયો હોઈ શકે ! ‘નાસા’માં કામ કરતા ભારતીયો જ એટલું તો સ્વીકારે છે કે અહીં વઘુમાં વઘુ ૪થી ૫ (હા, ચારથી પાંઆઆઆચ !) ટકા ભારતીયો છે !

એકચ્યુઅલી, અમેરિકામાં રંગભેદ સામેના પ્રબળ આક્રોશને લીધે વિરાટ, પ્રતિષ્ઠિત કોર્પોરેશનમાં કર્મચારીઓની ‘એથેનિક’ (વંશ/જાતિ/મૂળ કે કૂળ)ના આધારે નોંધણી કરવાની નીતિ જ નથી હોતી ! એટલે સત્તાવાર આવી વિગતો મળે નહિ, અને બિનસત્તાવાર આવા આંકડાઓ પ્રગટ કરતા હોઈ અધિકૃત સર્વેક્ષણો થયા જ નથી ! (ઇમેઇલ તો ભારતીયો જ વાંચીને પોરસાવાના છે, એમાં સોર્સ કે ઓથેન્ટિસિટીની ચિંતા કરવાની આદત જ ક્યાં છે !)

વાત રહી અમેરિકામાં રહેલા ભારતીય ડૉક્ટરોની. (બાય ધ વે, ભારતની આરોગ્ય સુવિધા પર આપણે પોરસાવું જોઇએ કે અમેરિકન ડોક્ટર ઉપર ?) ‘ધ એસોસિએશન ઓફ અમેરિકન ફિઝીશ્યન્સ ઓફ ઇન્ડિયન ઓરિજીન’ (એએપીઆઈ)માં ૪૨,૦૦૦ જેટલા મેમ્બર્સ છે. (જેમાં પંદરેક હજાર મેડિકલ સ્ટુડન્ટસ છે) ૨૦૦૪ના સત્તાવાર અંદાજ મુજબ અમેરિકામાં સાડા આઠ લાખ ડોક્ટર્સ હતા. માટે ૧૦ %થી વઘુ ભારતીય મૂળના હોવાનો સવાલ જ નથી થતો ! (મુદ્દાની વાત તો એ છે કે અમેરિકાની કુલ વસતિમાં ભારતીયો જ પૂરા ૧ % પણ નથી !)

શોબાઝી એ નવરાઘૂપ ભારતીયોનો ફેવરિટ પાસટાઈમ છે. એટલે સ્તો ભારતીય નાગરિક પણ ન રહ્યા હોય એવા કલ્પના ચાવલા અને સુનીતા વિલિયમ્સ અહીં રાતોરાત નેશનલ સેલિબ્રિટી બની જાય છે ! આઝાદી પછીના પાંચ નોબલ પ્રાઈઝ વિનર ભારતીયોમાં અમર્ત્ય સેન અને વિદ્યાધર નાયપોલ ભારતમાં રહેતા નથી. (નાયપોલ તો ભારતમાં જન્મ્યા પણ નથી) મધર ટેરેસા ભારતીય હતા નહિ. અને ડૉ. હરગોવિંદ ખુરાના તથાસુબ્રહ્મણ્યમ ચંદ્રશેખર ( અને લેટેસ્ટ વેંકટરામન રામક્રિશનન પણ !) અમેરિકન સિટિઝન બની ચૂક્યા હતા ! (એટલે સ્તો રિસર્ચ કરી શક્યા !)

આ લેખના આરંભે લખેલા સીઇઓના નામો પણ સાચા હોય કે ખોટા તેનાથી કશો ફેર નથી પડતો. કારણ કે, એ લોકો ઇન્ડિયન નેશનલ્સ તરીકે નહિ, પણ ફોરેન સિટિઝન્સ તરીકે જે તે કંપનીમાં કામ કરીને તરક્કી કરે છે. એમના સંતાનો પણ વિદેશી નાગરિકત્વ ધરાવે છે. અને એ કંપનીઓના સ્થાપક, આર્ષદ્રષ્ટા કે માલિકો નથી. વિદેશી કંપનીઓની નીતિરીતિ મુજબ વર્તનારા કર્મચારીઓ છે. (ભારતમાં તો એ પોતાની સ્વતંત્ર દુકાન નાખવા ગયા હોત, ત્યાં જ વૃઘ્ધ થઇને સ્વધામ પહોંચી ગયા હોત !)

ફિલ્મી ડાયલોગથી લઇને નુક્કડ પરની બેઠકોમાં ‘ઇન્ડિયા રાઇઝિંગ’થી પોરસાનારા આવા ફુલણજીઓની કમી નથી. લોકો કહે છે, આ છે એક મહાન દેશ જેણે છેલ્લા ૧૦૦૦ વર્ષથી કોઈના પર આક્રમણ કર્યું નથી ! લો બોલો ! આ મહાનતાનો પુરાવો છે ? આ તો કાયરતાનો નમૂનો છે ! વાતવાતમાં ભારતમાં શોધાયેલા શૂન્યથી થયેલી ડિજીટલ ક્રાંતિની, પુષ્પક વિમાનની, નાલંદા-તક્ષશિલા વિદ્યાપીઠોની ચર્ચા થાય છે. કોમ્પ્યુટરમાં સૌથી વઘુ યોગ્ય ‘ભાષા’ (એટલે ટાઇપીંગની નહિ, સોફ્‌ટવેરની) સંસ્કૃત હોવાના નારાઓ ફુંકાય છે. ‘નવગતિ’ સંસ્કૃત શબ્દ પરથી જ ‘નેવીગેશન’ અંગ્રેજીમાં શબ્દ આવ્યો હોવાનું કહેવાય છે બીજગણિત, ભૂમિતિ, કલનગણિત, ત્રિકોણમિતિ, દ્વિધાત સમીકરણ બઘું ભારતીય ૠષિઓની શોધ હોવાના દાવાઓ થાય છે. સુશ્રુતે વાઢકાપની અને ભારતે શતરંજની શોધ કરી હોવાનું કહેવાય છે. મહાન પ્રાચીન વારસાના ઐતિહાસીક તથ્યો ઉજાગર કરાય છે. ‘સોને કી ચિડિયા’ હિન્દુસ્તાનના ખજાનાના દસ્તાવેજો વંચાય છે !

એવરીથિંગ ઇઝ પાસ્ટ ! વ્હેર ઇઝ ધ પ્રેઝન્ટ ? આ બધી જ વાતોને લાંબા શાસ્ત્રાર્થ વિના સ્વીકારી લો, તો પણ એ બધો ભૂતકાળ છે. વર્તમાન કે ભવિષ્ય નહિ ! વીર દાદાજીના ફોટા સામે દીવો કરવાથી કે હાર પહેરાવવાથી પૌત્ર બહાદુર યોઘ્ધો બની જશે ? એણે તો શૂરવીરતા મેદાનમાં આજે ઉતરીને, હરીફોને હંફાવીને સાબિત કરવી પડશે ! શૂન્ય કે ગણિતના સિઘ્ધાંતો ભારતે શોઘ્યા, પણ રોજબરોજના જીવનમાં એમાંથી સગવડદાયી આવિષ્કારો કરવાનો ઉદ્યમ કોણે કર્યો ? વિદ્યા પુસ્તકોમાં શોભતી નથી, એનો અમલ કરનારને ફળે છે ! સમંદરપાર જાય તો ‘ધરમ’ ભ્રષ્ટ થઇ જાય એવું માનવાવાળાઓના દેશને વાસ્કોડી ગામા ગુલામ બનાવવાનો પાયો નાખે, ત્યારે નેવિગેશન શબ્દના નામે હરખાવાથી શું મળે ? સંસ્કૃત શ્રાવણ મહિનામાં ય કોઈ ભારતમાં એક પાનું વાંચતું નથી, અને કોમ્પ્યુટર ક્રાંતિ એના વિના જ દિન દુગની, રાત ચૌગુની વધતી જાય છે. પુષ્પકની વાર્તાઓ આયાતી બોઇંગ અને એરબસમાં ટ્રાવેલ કરતા-કરતાં વાંચવામાં સારો ટાઈમપાસ થાય છે.

ઓનર ધ પાસ્ટ, ઇમેજીન ધ ફ્‌યુચર. વીતી ગયેલી વાતને ચોક્કસ બિરદાવો, આદર આપો. પણ એની પટ્ટીઓ આંખે બાંધી લેવાથી આવતીકાલ અંધકારમય થઇ જવાની છે ! ‘મેરા ભારત મહાન’ (એ ‘સૌ મેં સે અસ્સી બેઇમાન’ કોણ બોલ્યું ? ચૂઉઉઉપ !) ના મલ્ટીકલર ડ્રીમ્સ પૂરા થયા પછી આંખો ચોળતા ચોળતા આઝાદીના ૬૧ વર્ષે આ સવાલો બાવળિયાના કાંટાની જેમ મગજમાં ભોંકાવા જોઇએ ! વારતહેવારે, આપણી મમરા જેવડી એચિવમેન્ટસને આપણે મોદક જેવડી કરીને કાખલીઓ કૂટીએ છીએ, ત્યારે જરાક સીમાડા વટાવીને આસપાસ નજર તો નાખો !

ના, અમેરિકાને મૂકો તડકે. સ્વીડનની વસતિ ૯૦ લાખની છે. મતલબ, મુંબઇ મહાનગરની વસતિ એનાથી વઘુ છે અને જગતના કેટકેટલા ક્ષેત્રોમાં સ્વીડન છવાઈ ગયું છે ? ઓટોમોબાઈલમાં વોલ્વો, હાઉસહોલ્ડમાં ઇલેક્ટ્રોલક્સ અને આઇકિયા, મોબાઈલમાં ( લાંબા સમય સુધી રાજ કરનાર) એરિકસન, બોલબેરિંગમાં એસકેએફ… જગતના કોઈ પણ ખૂણે જાવ તો આ સ્વીડિશ બ્રાન્ડનેમના સિક્કા પડે છે ! ભારત પાસે ગ્લોબલી રેકેગ્નાઇઝડ (એન્ડ સોલ્ડ) બ્રાન્ડેડ પ્રોડક્ટસ આજે કેટલી છે ? સ્વીડનના કેટલા સ્ટોરમાં ભારતના બિસ્કિટ, સીડી પ્લેયર, ફોન કે કાર પાછળ પાગલ કસ્ટમર્સ આવે છે ? અને હા, જગતની ૯૦% કરન્સી નોટસનો સ્પેશ્યલ પેયર સ્વીડનમાં બને છે !

સાઉથ કોરિયા,ડેન્માર્ક, જર્મની, કોરિયા, તાઈવાન, નેધરલેન્ડ… કેટકેટલા નાનકડા દેશો ઇકોનોમિક સુપરપાવર છે ! આપણે મહેનતકશ હોવાની વાતો કરીએ કરીએ છીએ. પણ આપણું વર્ક કલ્ચર ગોસિપ કલ્ચર છે. ટુરિસ્ટ તરીકે નહિ, વિઝિટર તરીકે નાના-નાના યુરોપિયન દેશોમાં જાવ તો ય ‘હાર્ડ વર્ક ડિસિપ્લીન’ શું એ ખબર પડી જશે ! હોંગકોંગથી દુબઈ સુધીના અંગૂઠા જેવડા એશિયન દેશો પણ એમાંથી શીખી ગયા છે, પણ આ ભવ્ય ભાતીગળ ભારત ઠોઠ નિશાળિયો જ રહ્યું છે !

આપણે ત્યાં ભાગ્યે જ ‘નોલેજ ડોમેઇન’ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ છે. બધા જ શોર્ટકટવાળાઓ છે. લાગવગ અને ઓળખાણવાળા જગ્યા કરી લે છે. વિદેશમાં યુનિવર્સિટીઝ મિલિયન ડોલર ટર્નઓવર કરે છે. વિરાટ કંપનીઓની પ્રોડક્ટસનું ભવિષ્ય યુનિવર્સિટીઝના ક્લાસરૂમ્સ અને લેબોરેટરીઝમાં ઘડાય છે ! અહીં અમેરિકામાં મંદી આવે એટલે ઉલ્લૂના પઠ્ઠાઓની જેમ ભારતીયો મોજમાં આવી જાય છે ! છેક સ્વામી વિવેકાનંદના જમાનાથી આપણે આ ભૌતિકવાદી દેશોના ખતમ થવાનું કાઉન્ટડાઉન ગણીએ છીએ, પણ ત્યાં તો વિશ્વયુઘ્ધો છતાં કાંકરી યે હલતી નથી !

અમેરિકા-યુરોપમાં મંદી આવશે, તો આઉટસોર્સિંગના પૈસા કોણ ચૂકવશે ? ફોરેન કેપિટલ પર તો ભારતીય શેરબજારના સેન્સેક્સને તંદુરસ્તીની લાલી ફુટતી હોય છે ! આપણે ત્યાં ખર્ચના સાધનો વધે છે, આવકના સાધનો એ પ્રમાણમાં વધે છે ખરા ? અને જગતની નજર ભારત પર ‘ગ્રેટ ટેલન્ટ’ તરીકે નથી. ‘ચીપ લેબર’ તરીકે છે !

૨૧મી સદીમાં મહાન બનવા માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર સતત અપગ્રેડ કરવું પડે ! અહીં અંગ્રેજોના ટપાલ-રેલવે-પોલિસ-કોર્ટના માળખાને સુધારવાની વાત દૂર, આપણે સડાવી નાખ્યું છે ! વિશ્વમાં એ દેશ પ્રગતિ કરે છે, જ્યાં જ્ઞાનીઓ, દોલતમંદો અને પ્રતિભાશાળીઓ પૂજાય છે. અહીં દરિદ્રનારાયણની સાદગીનું સ્વપ્નીલ ઘેન ઉતરતું નથી. આળસુ પરોપજીવી બગાઇઓ જેવા બાવાબાપુ સાઘુઓ પૂજાતા રહે છે. શ્રીમંતાઈની કદર કરવાને બદલે ઇર્ષા થાય છે ! અને પાયાની વાત. એજ્યુકેશન સ્કૂલથી કોલેજ સુધીનું શિક્ષણ ક્રિએટીવિટી, ઇનોવેશન, ઇન્ડિપેન્ડન્ટ થિંકિંગ માટે ચાવીરૂપ બનવું જોઇએ. ગોખણપટ્ટીની ઉલટી માટે નહિ ! આપણે ‘નોલેજ કેપિટલ’ નહિ, પણ શિક્ષણથી ‘ચીપ વર્કફોર્સ’ બનાવીએ છીએ ! અઘુરામાં પુરું અનામતથી ખદબદતી બાબુશાહી અને તીનપાટિયાં લપોડશંખોથી ઉભરાતું પોલિટિક્સ.

આંખો આંજી દે એવા બૈજીંગ ઓલિમ્પિકના દમામદાર ઉદ્ઘાટન સમારંભનો ઠસ્સો જોઇને રાજીપા સાથે રૂદનની લાગણી થાય છે. માઇક પર બરાડા પાડવાથી જગતને મહાન સંસ્કૃતિનો પરિચય નથી થતો. જે રીતે ઓલિમ્પિકના ઉદ્ઘાટનમાં ચીને શાનથી, દબદબાથી, ગ્લેમરસ સ્ટાઇલથી અને આઘુનિક મૌલિકતાથી પોતાના કલ્ચરનું પેકેજીંગ અને માર્કેટિંગ કર્યું, એ જોઇને હરામ હાડકાના ભૂતકાળપ્રેમી વાતોડિયા હિન્દુસ્તાનીઓએ ધડો લેવો જોઇએ ! બાય ધ વે, સ્વાતંત્ર્ય દિન કે ગોવિંદા મટકીફોડના ઢોલત્રાંસામાં વિચારજો… ‘ઇન્ડિયા ધ ગ્રેટ’નો ઓલિમ્પિકમાં કેટલો ટેરર છે ? આપણા રમતવીરોની તાકાતથી કેટલા ટચૂકડા દેશો ફફડી ઉઠે છે ?

(શીર્ષક : દુષ્યંતકુમાર )

 
24 Comments

Posted by on August 15, 2014 in Uncategorized

 

ચુંબનાસન ;)

kiss યાને ચુંબનનું જન્મસ્થાન ભારત છે, ભારતના શિલ્પો અને સાહિત્યમાં લિપલોકનો વિશ્વમાં સૌથી પ્રાચીન ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. કમ સે કમ ૧૫૦૦ વર્ષ જૂનો. પણ ભારતમાં આજે આ “પ્રાચીન વારસા”ના પુનઃસ્થાપન અંગે જાહેર જનજાગૃતિ નથી 😉

પણ જેમ ઘણી બાબતમાં ચીન આપણને ધોબીપછાડ આપી આગળ નીકળ્યું છે, એવું કિસાકિસનાં મામલે પણ થયું છે. ચીનમાં જાહેરમાં અવનવા તરીકાથી ચુંબન કરવાની સ્પર્ધાઓ યોજાય છે. આમ તો એમાં ભાગ લેવો એ પણ ઇનામ ગણાય 😛 , છતાં ય વળી કેશ પ્રાઈઝ પણ મળે છે ! રમકડાથી મોબાઈલ સુધીમાં ચાઈનીઝ તરફ ભાગતા આપણે આવી મીઠડી ચાઈનીઝ નકલ ક્યારે કરીશું રે ? 😀

ઓન સિરિયસ નોટ, ચીન પણ આપણા જેવી જૂની સંસ્કૃતિ છે અને વળી લોકશાહી પણ નથી. છતાં ય, યૌવનનાં આનંદને સાવ ગૂંગળાવી નાખતું નથી. આપણી તો કામસૂત્રનાં વારસાવાળી લોકશાહી હોવા છતાં બળાત્કારો કે જાહેર ગંદકી બાબતે આપણે ઉઘાડેછોગ લાયસન્સ મળ્યું હોય એમ વર્તીએ છીએ અને આમ ચુંબનોત્સવ માનવી પૃથ્વી ગ્રહ પર મળેલા જીવનનો ચસચાસાવીને જ લાભ લેતા નથી. બીજી વાત, નેટ પરથી મળ્યા એમ એકત્ર કરેલા હોઈ ફોટા ભલે નાના હોય, પણ  એટલું તો ચોખ્ખું દેખાશે કે આવી રીતે ચુંબન કરનાર યુવાઓની ફિટનેસ કેવી હશે…ચુંબન માત્ર ચાર હોંઠ વચ્ચે જ રચાતી ઘટના નથી, એમાં શરીર પણ કસવું પડે એ છે મેઈન મેસેજ ! 🙂

wpid-kissing-contest3.jpg wpid-images-5.jpeg

wpid-images-4.jpeg wpid-images-3.jpeg

wpid-images-6.jpeg wpid-images-7.jpeg

wpid-images-8.jpeg wpid-images-9.jpegwpid-images-1.jpeg
wpid-images.jpeg wpid-kissing-competition-during-chinese-valentine-ecr7urygstbl.jpg.jpeg

 
30 Comments

Posted by on August 13, 2014 in fun, inspiration, romance, youth

 
 
%d bloggers like this: